Uprawa buraków cukrowych wymaga precyzyjnego planowania oraz odpowiedniego doboru zabiegów agrotechnicznych. Dzięki właściwej technologii produkcji można znacząco zwiększyć plon i poprawić jakość korzeni. Poniższy artykuł prezentuje praktyczne wskazówki związane z etapami produkcji, od wyboru odmiany po zbiór i przechowywanie.
Wybór odmiany i przygotowanie gleby
Decyzja dotycząca odpowiedniej odmiany buraków cukrowych jest kluczowa dla uzyskania satysfakcjonujących wyników. Należy uwzględnić lokalne warunki klimatyczne, właściwości gleby oraz wymagania rynku cukrowniczego.
Wybór odmiany
- Odporność na choroby: wybieraj odmiany o zwiększonej tolerancji na mączniaka rzekomego i fuzariozę.
- Wysokość cukru: zwróć uwagę na zawartość sacharozy – im wyższa, tym lepsza opłacalność.
- Okres wegetacji: dostosuj do długości sezonu wegetacyjnego w Twoim regionie.
- Wrażliwość na stres hydrologiczny: zapewnij większe wskaźniki tolerancji na suszę lub nadmiar wilgoci.
Przygotowanie gleby
Optymalny odczyn pH wynosi od 6,0 do 7,0. W glebach kwaśnych zaleca się wapnowanie na 6–12 miesięcy przed siewem. Konieczne jest wykonanie głębokiej orki, a następnie agregatowania pola, by uzyskać jednolite podłoże.
- Analiza gleby: ocena zawartości pH, makro- i mikroelementów.
- Wapnowanie: dostosowanie dawki wapna magnezowego lub kredowego.
- Orka zimowa: redukuje chwasty wieloletnie i poprawia strukturę gleby.
- Uprawa roli przedosiewna: wyrównanie pola za pomocą agregatu z wałem.
Siew i pielęgnacja roślin
Siew buraków cukrowych odgrywa kluczową rolę w procesie uprawy, dlatego warto poświęcić uwagę precyzji i terminowości wykonania zabiegu.
Termin siewu i gęstość wysiewu
- Optymalny termin: od połowy kwietnia do początku maja, gdy gleba osiąga temperaturę 6–8 °C.
- Gęstość: od 80 do 100 roślin na m² – w praktyce siew na redlinach w rzędach co 45 cm.
- Głębokość wysiewu: 2,5–3,5 cm w zależności od wilgotności gleby.
Nawożenie
Zbilansowane nawożenie gwarantuje rozwój systemu korzeniowego i akumulację sacharozy. Zaleca się:
- Azot: 100–120 kg N/ha w formie saletrzano-mocznikowej, podzielony na trzy dawki.
- Fosfor: 60–80 kg P₂O₅/ha – stosowany na przednawiecie.
- Potas: 100–150 kg K₂O/ha – zapewnia lepszą zimotrwałość.
- Magnez i bor: mikroelementy wspomagające transport cukrów i zwiększające odporność.
Ochrona przed chwastami i szkodnikami
Skuteczne zwalczanie chwastów i szkodników to podstawa wysokich plonów. Zaleca się:
- Wczesne odchwaszczanie mechaniczne (redlice, talerze) oraz chemiczne: stosowanie substancji czynnych takich jak metamitron, fenmedifam.
- Monitorowanie pojawienia mszyc i pchełek buraczanych – w przypadku przekroczenia progu ekonomicznego wykonanie zabiegu insektycydami.
- Rotacja upraw: zmniejsza presję fitofagów i patogenów glebowych.
Nawadnianie i zabiegi pielęgnacyjne
Dostęp do odpowiedniej ilości wody jest kluczowy dla rozwoju bulw. W zależności od warunków naturalnych i pojemności wodnej gleby stosuj:
Sposoby nawadniania
- Deszczownia: umożliwia równomierne dostarczenie wody.
- Kroplówki: ekonomiczne, redukują straty parowania.
- Nawadnianie grawitacyjne: sprawdza się na dużych powierzchniach o lekkiej strukturze.
Zabiegi międzyrzędowe
Pielęgnacja międzyrzędzi pozwala lepiej wykorzystać zasoby glebowe, poprawić przewiewność i ograniczyć rozwój choroby i szkodników. Polecane są:
- Agregaty z wałami – poprawiają strukturę gleby i zabezpieczają rośliny przed wyrwaniem.
- Brony – dla mniejszych plantacji do usuwania chwastów w wąskich rzędach.
Zbiór i przechowywanie
Zbiór buraków cukrowych odbywa się najczęściej od drugiej połowy września do listopada. Wybór momentu ma wpływ na zawartość cukru.
Termin zbioru
- Po osiągnięciu 16–18% zawartości sacharozy w korzeniach.
- Przy ujemnych temperaturach korzenie są bardziej odporne na uszkodzenia w czasie przeładunku.
Technologia zbioru
- Korowarki i kombajny – zapewniają szybkie i dokładne oczyszczanie korzeni z resztek liści.
- Transport w skrzyniach lub specjalnych kontenerach – pozwala uniknąć odlewów i uszkodzeń.
Przechowywanie
Warunki magazynowania:
- Temperatura: od 0 do 2 °C.
- Wilgotność powietrza: 95–98% – chroni przed więdnięciem i wysuszaniem korzeni.
- Dobra wentylacja – zapobiega gromadzeniu się nadmiaru etylenu i rozwojowi pleśni.